تصور کن وسط شلوغیهای جمعوجور کردن مدارک برای مهاجرت، اپلای دانشگاه یا گرفتن ویزا هستی. روی میزت پر از پوشه و کاغذ است. چکلیست سفارت را جلویت گذاشتهای و داری یکییکی تیک میزنی. شناسنامه، تیک. دانشنامه، تیک. ناگهان به یک مدرک مهم میرسی؛ مثلاً یک سند ملکی یا یک گواهی شغلی. هرچه میگردی اصلش نیست که نیست. اما یک دفعه چشمت میخورد به یک برگه که مهر سبز رنگ «کپی برابر اصل» رویش خورده. یک نفس راحت میکشی و با خودت میگویی: «همین کارمو راه میندازه. میبرمش دارالترجمه و ترجمه رسمی با کپی برابر اصل تحویل می گیرم.»
اما دست نگه دار. قبل از اینکه وقتت را توی ترافیک هدر بدهی و تا دارالترجمه بروی، بیا یک بار برای همیشه این پرونده را باز کنیم و ببینیم آیا واقعاً میشود با یک کپی برابر اصل، مهر دادگستری و وزارت امور خارجه را گرفت؟
بذار همین اول کار، آب پاکی را روی دستت بریزم: جواب در ۹۰ درصد مواقع یک «نه» قاطع است.
میدانم، شنیدن این حرف الان حسابی اعصابت را به هم میریزد. ولی من اینجا نیستم که با حرفهای قشنگ امید واهی بدهم؛ اینجام که دقیقاً بگویم قانون چیست تا فردا روزی توی سفارت، با یک ریجکتی تلخ غافلگیر نشوی. پس لیوان چایت را بردار، چند دقیقه وقت بگذار و این متن را بخوان تا ببینی دقیقاً چه کار باید بکنی.
چرا ترجمه رسمی با کپی برابر اصل انجام نمی شود؟
ترجمه رسمی یعنی اعتبار بخشیدن به یک سند در سطح بینالمللی. وقتی یک مترجم رسمی دادگستری زیر یک برگه را مهر و امضا میکند، در واقع دارد قسم میخورد که این کلمات، دقیقاً روی یک سند «اصلی»، «معتبر» و «بدون خدشه» نوشته شدهاند. حالا فرض کن شما یک کپی برابر اصل میبری. دادگستری و وزارت امور خارجه از کجا بدانند که اصل این مدرک الان کجاست؟ شاید اصل مدرک باطل یا دستکاری شده باشد. حتی ممکن است اصلاً وجود خارجی نداشته باشد و آن مهر کپی برابر اصل هم با یک ترفند ساده جعل شده باشد!
قوانین اداره امور مترجمان رسمی دادگستری خیلی سفت و سخت است. مترجم حق ندارد روی کپی هیچ مدرکی، حتی اگر هزار تا مهر کپی برابر اصل از مراجع مختلف داشته باشد، مهر رسمی خودش را بزند. اگر این کار را بکند، پروانهاش به خطر میافتد. پس اگر دارالترجمهای به شما گفت: «حالا بیار یه کاریش میکنیم»، شک نکن که یک جای کار میلنگد. یا قرار است یک ترجمه غیررسمی با مهرهای جعلی تحویلت بدهند، یا اینکه صرفاً میخواهند پولت را بگیرند و بعداً بگویند «دادگستری تایید نکرد».
یک نکته مهم در ترجمه رسمی با کپی برابر اصل
خیلی وقتها آدمها توی پروسه مهاجرت به شدت تحت فشار مالی هستند. به هر دری میزنند تا هزینهها را کم کنند. دنبال ارزانترین دارالترجمه میگردند یا میخواهند با دور زدن قانون، یک جوری کارشان را پیش ببرند.
رفیق، روی آیندهات قمار نکن. مهاجرت یا اخذ ویزا یک مسیر طولانی و پرهزینه است. تو داری میلیونها تومان خرج بلیت، وکیل، آزاد کردن مدارک و سفارت میکنی. واقعاً ارزش دارد به خاطر فرار از روند قانونی و پیدا کردن یک دارالترجمه که با کپی برابر اصل کار راه میاندازد (که قطعا کار غیرقانونی میکند)، کل پروندهات را به خطر بیندازی؟ اگر سفارت متوجه شود مدرک شما اصالت ندارد، نه تنها ویزا نمیگیری، بلکه ممکن است برای همیشه در لیست سیاه آن کشور بروی. کیفیت و اصالت کار را همیشه، همیشه و همیشه اولویت اولت قرار بده. هزینه ترجمه قانونی و اصولی، سرمایهگذاری برای آرامش روان خودت در روز مصاحبه سفارت است.
آیا هیچ استثنایی وجود ندارد؟ (آن ۱۰ درصدِ طلایی)
گفتم ۹۰ درصد مواقع نمیشود. پس آن ۱۰ درصد چیست؟
یک استثنای بسیار مهم وجود دارد که خیلیها از آن بیخبرند: مدارک صادر شده از دفترخانه اسناد رسمی.
فرض کن شما یک وکالتنامه داری، یا یک اقرارنامه، یا تعهدنامه که توی یک دفترخانه اسناد رسمی (همان محضر خودمون) تنظیم شده است. اصل این مدارک در واقع همان دفتری است که سردفتر در آن مینویسد و شما امضا میکنی. برگهای که دست شما میدهند، خودش به نوعی یک رونوشت از آن دفتر است.
حالا اگر شما آن برگه وکالتنامه را گم کنی چه میشود؟ میتوانی بروی همان دفترخانهای که سند را تنظیم کرده، و از آنها بخواهی یک رونوشت جدید به شما بدهند. دفترخانه یک کپی از روی سند اصلی میگیرد و مهر مخصوص خودش را میزند که رویش نوشته شده: «کپی برابر اصل است / رونوشت برابر اصل است».
خبر خوب اینجاست: دادگستری و وزارت خارجه، کپی برابر اصلِ مدارکی مثل وکالتنامه و اقرارنامه را (فقط و فقط در صورتی که توسط همان دفترخانه صادرکننده مهر شده باشد) برای ترجمه رسمی قبول میکنند.
دلیلش هم کاملاً منطقی است؛ چون منبع اصلی آن سند، جای دیگری (دست خود سردفتر) محفوظ است و سردفتر با مهرش تایید میکند که این برگه دقیقاً همانی است که در دفتر من ثبت شده و هنوز هم اعتبار دارد و باطل نشده است.
پس یادت باشد: استثنا فقط برای اسناد محضری است، آن هم با مهر خود همان محضر. شما نمیتوانی کپی شناسنامهات را ببری محضر، مهر کپی برابر اصل بزنی و بعد توقع داشته باشی مترجم رسمی آن را ترجمه کند! این دو تا موضوع کاملاً با هم فرق دارند.
حالا که اصل مدرک را ندارم، چاره چیست؟ (جادوی کلمهای به نام المثنی)
خب، بیاییم سر وقت مدارک اصلی. فرض کنیم دانشنامه دانشگاهت را گم کردهای. یا شناسنامهات توی اسبابکشی غیب شده است. یا سند ازدواجت پیدا نمیشود. کپی برابر اصل هم که به درد ترجمه رسمی نمیخورد. الان باید چه کار کنی؟ دست روی دست بگذاری و بیخیال ویزا بشوی؟
معلوم است که نه. راه حل قانونی و درست این ماجرا، اخذ مدرک المثنی است.
شاید کلمه المثنی شما را یاد دوندگیهای اداری بیاندازد و پیش خودت بگویی: «کی حوصله داره بره دنبال المثنی؟ خیلی طول میکشه!» حق داری. کاغذبازی اداری خستهکننده است. اما این تنها راه مطمئن و قطعی توست.
باید بدانی که مدرک المثنی، در چشم قانون، دادگستری، وزارت خارجه و تمام سفارتخانههای دنیا، دقیقاً همان ارزش و اعتبار مدرک اصلی را دارد. وقتی شما شناسنامه المثنی میگیری، این دیگر کپی نیست؛ این هویت قانونی جدید شما روی کاغذهای امنیتی دولت است. وقتی دانشنامه المثنی میگیری، روی آن هولوگرام وزارت علوم میخورد و کاملاً معتبر است.
بیا چند تا مثال ملموس بزنیم تا دقیقاً بدانی برای هر مدرک باید چه مسیری را بروی:
۱. مدارک هویتی (شناسنامه و کارت ملی)
گم شدن اینها خیلی شایع است. اگر کپی برابر اصلشان را داری که هیچی، فقط به درد این میخورد که شماره ملیات یادت نرود! برای ترجمه رسمی، باید بلند شوی بروی دفاتر پیشخوان دولت یا اداره ثبت احوال. درخواست المثنی میدهی. بله، ممکن است چند هفته تا چند ماه (بسته به شلوغی) طول بکشد، اما شناسنامه جدیدی که به دستت میرسد، بدون هیچ مشکلی توسط مترجم رسمی ترجمه میشود و تمام مهرهای لازم را میگیرد.
۲. مدارک تحصیلی (دیپلم، ریزنمرات، دانشنامه)
این یکی معمولاً بیشترین استرس را برای بچههایی که اپلای کردهاند درست میکند. ددلاین دانشگاه نزدیک است و اصل مدرک نیست. کپی برابر اصل دانشگاه هم فایدهای ندارد.
اگر مدرک مدرسهای است، باید بروی آموزش و پرورش منطقه و درخواست گواهی المثنی بدهی.
اگر مدرک دانشگاهی است، باید به بخش فارغالتحصیلان دانشگاهت مراجعه کنی. معمولاً یک پروسه دارد که شامل انتشار آگهی مفقودی در روزنامه کثیرالانتشار است. بعد از گذشت مدت زمان قانونی، دانشگاه برایت دانشنامه المثنی صادر میکند. این دانشنامه المثنی، دقیقاً مثل اصل مدرک قابلیت ترجمه رسمی با تائیدات دادگستری و وزارت امور خارجه را دارد.
۳. اسناد مالکیت (سند تکبرگ یا منگولهدار)
سند خانه یا ماشین را گم کردهای؟ باز هم کپی برابر اصل اداره ثبت یا محضر برای ترجمه رسمی جوابگو نیست. باید به اداره ثبت اسناد و املاک مراجعه کنی و درخواست سند المثنی بدهی. وقتی سند تکبرگ جدید با مهر هولوگرامدار به نامت صادر شد، راحت میتوانی آن را ترجمه رسمی کنی.
برای ترجمه رسمی با کپی برابر اصل گول راههای میانبر را نخور
بذار یک چیزی را خیلی برادرانه یا خواهرانه بهت بگویم. توی این مسیر، آدمهایی سر راهت سبز میشوند که ادعا میکنند «حلش میکنیم». میگویند: «آشنا داریم تو دادگستری، روی همون کپی برابر اصل برات مهر میگیریم.» یا میگویند: «نیازی به تاییدات نداری، من یه ترجمه با سربرگ مترجم بهت میدم، سفارت هم نمیفهمه.»
گوشِت بدهکار این حرفها نباشد.
سیستمهای مهاجرتی و سفارتخانهها امروز به دستگاههای پیشرفته و دیتابیسهای آنلاین وصل هستند. آنها مهرها را میشناسند، بارکدها را اسکن میکنند و به راحتی اصل را از فرع تشخیص میدهند. ارائه یک مدرک جعلی یا ترجمهای که از راههای غیرقانونی مهر شده، مصداق بارز «جعل سند» است.
هزینهای که برای یک ترجمه رسمی و اصولی میکنی، در مقابل هزینههای سنگین مهاجرت واقعاً ناچیز است. وقتت را برای پیدا کردن دارالترجمهای که قانون را دور میزند تلف نکن. یک دارالترجمه حرفهای و دلسوز، همان اول کار مدارکت را بررسی میکند، نقصها را بهت میگوید و راهکار قانونی جلوی پایت میگذارد؛ نه اینکه فقط جیبت را خالی کند.
حرف آخر درباره ترجمه رسمی با کپی برابر اصل
اگر بخواهم کل این گپوگفت را در چند جمله خلاصه کنم:
مدارکت را خوب بگرد. اگر اصلش نیست، ترجمه رسمی با کپی برابر اصل در بیشتر مواقع گرهای از کار تو باز نمیکند. تنها استثنا، مدارکی مثل وکالتنامه و اقرارنامه است که خود دفترخانه صادرکننده، کپی آنها را برابر اصل کرده باشد. برای بقیه مدارک، کفش آهنی بپوش و برو دنبال اخذ «المثنی».
میدانم پروسه مهاجرت و جمع کردن مدارک خستهکننده است. اما هر قدمی که الان محکم و درست برداری، در آینده تبدیل میشود به آرامش خیالت در کشوری که مقصد توست. پس نفس عمیق بکش، قانون را رعایت کن و مطمئن باش که کار درست، همیشه نتیجه درست میدهد.
سوالات متداول
قوانین مهرهای ناتی و ناجیت کمی با دادگستری ایران متفاوت است و بستگی به نظر خود مترجم دارد. برخی مترجمانِ این نهادها ممکن است ترجمه از روی کپی برابر اصل را انجام دهند و در انتهای ترجمه قید کنند که این ترجمه از روی “کپی” انجام شده است. اما به شدت توصیه میشود از سفارت یا وکیل مهاجرتی خود بپرسید که آیا ترجمه از روی کپی را میپذیرند یا خیر، چون ریسک بالایی برای ریجکتی دارد.
خیر. برای ترجمه رسمی ریزنمرات و مدارک دانشگاهی (دانشگاههای دولتی، آزاد و پیام نور)، مدرک شما حتماً باید اصل بوده و علاوه بر آن، تاییدیههای لازم مثل کد صحت (برای دانشگاه آزاد) یا تاییدیه سامانه سجاد (برای وزارت علوم) را داشته باشد. کپی برابر اصلِ دانشگاه به هیچ وجه قابلیت تایید دادگستری را ندارد.
بله. اگر فقط مهر مترجم رسمی (روی سربرگ قوه قضاییه) را بخواهید و نیازی به مهر دادگستری و وزارت امور خارجه نداشته باشید، مترجم میتواند مدرک شما را ترجمه کند. اما قانوناً موظف است در متن ترجمه صراحتاً بنویسد که: “ترجمه از روی کپی برابر اصل انجام شده و اصل مدرک رویت نشد.” باز هم تاکید میکنم که حتماً از مرجع تحویلگیرنده بپرسید که چنین ترجمهای را قبول میکنند یا نه.